Güzellik, Güzellik Ürünleri, İlginç Güzellik Ürünleri, Makeup, Sağlık

Duygu Kuramları ve En Çok Bilinen Duygu Teorileri

İnsan davranışları üzerinde oldukça güçlü etkilere sahip olan duygular, kişilerin normalde yapmayacağı, yapamayacağı, yapmamak için dikkat ettiği hareketleri yapmaya teşvik etmektedir.

Bu içeriğimizde duygu, duygu çeşitleri ve özellikleri, duygu durumları, duygu kuramları/duygu teorilerinden bahsedeceğiz.

Duygu Nedir?

Psikolojide duygular; düşünce ve davranışları etkileyen, çeşitli fiziksel ve/veya psikolojik değişimlere yol açan karmaşık ruh halleri olarak tanımlanmaktadır.

Duygusal zeka ile duygular ve duygusallık tamamen birbirlerinden farklılardır. Duygular; genel hatları ile biyolojik kalıbı olan, kişiye özgü, bireysel olan, bedensel yansıma, bulaşma ve benzeri gibi özelliklere sahiptir.

İnsanlara özgü olarak temel duygular bulunmaktadır. Bu duygular; kültürden bağımsız ve kişiye özel özellikler bulunduran duygulardır. Temel duygulardan hariç olan duygular, insan zihninin zenginleşmesini sağlayan ve düşünme yeteneğini geliştiren duygulardır.

Korku, şaşkınlık, iğrenme, mutluluk, kızgınlık gibi duygular temel duygular olarak adlandırılmaktadır. Bazı görüşlere göre bu temel duygular insanlığın devamını sağlayan, farklı toplumların farklı yöntemler aracılığı ile ürettiği sanat ve edebiyat çeşitlenmesine ve renklenmesine katkıda bulunmaktadır.

İnsanlığın biyolojik kalıplarda bakıldığında aynı görünmesine karşın duygular kişiye özeldir. Her insan, kendi yaşadığı durum ve olaylara farklı duygusal şekillerde anlam yüklerler. Bu farklılıkların yanı sıra kişinin kendi içinde bile zaman zaman aynı olaylara farklı tepkiler verdikleri görülmektedir. Duygular; her açıdan kesin olarak kişiye özeldir.

Duygular zihinden önce bedene yansıyan oluşumlardır. Kişi henüz duygunun ortaya çıktığını fark edemeden duygu, bedeni ele geçirebilmektedir. Bunun nedeni ise düşünme eylemidir. Düşünme eylemi; yorumlama ve değerlendirme içerir, bu nedenle kişinin duygu değişimleri sonucunda olacakları beyin süzgecinden geçirmesi zaman almaktadır.

Duygu Çeşitleri Nelerdir?

Duygu çeşitleri 6 temel duyguya dayanmaktadır. Bu duygu çeşitleri ise aşağıdaki gibidir;

Mutluluk

Tüm farklı duygu çeşitleri arasında mutluluk duygusu kişinin en çok hissetmek istediği duygudur. Mutluluk duygusu; genellikle hoşnut, sevinçli ve benzeri duygulardan oluşmaktadır. Her birey kendi karakterine özgü olarak mutluluk davranışları göstermektedir. Mutluluk duygusu; gülen yüz ifadeleri, rahat bir beden dili, iyimser ve hoşnut bir ses tonu şeklinde kişiden kişiye geçmektedir.

Üzüntü

Üzüntü; genel hatları ile hayal kırıklığı, keder, umutsuzluk ve benzeri duygular olarak görülmektedir. Diğer temel duygular gibi üzüntü duygusu da tüm bireylerin zaman zaman yaşadığı bir duygu çeşididir. Üzüntünün tipi, süresi ve şiddeti ise kişiye özeldir. Kişinin yaşadığı olaylara ve kişinin karakterine göre üzüntü çeşitleri de değişkenlik göstermektedir.

Korku

Korku; çeşitli tehlike anlarında karşılaşın bir duygudur. Etki tepkiyi oluşturur mantığı ile korkan kişi korktuğu olaya tepki gösterir. Vücut kasları daha gergin olur, kalp atış hızı hızlandır, nefes alışveriş sıklığı artar ve zihin daha uyanık olur.

İğrenme/Tiksinme

İğrenme duygusu; hoş olmayan bir tat, görüş ya da koku gibi durumların sonucundan kaynaklanmaktadır. Bazı araştırmalara göre iğrenme duygusu, insanın zararlı ya da ölümcül olabilecek yiyeceklere bir tepki olarak evrimleşerek geliştiğini öne sürmektedir.

Öfke

Öfke duygusu; birine ya da bir şeye karşı duyulan düşmanlık, hüsran ve benzeri duygular sonucu ortaya çıkan bir duygu çeşididir. Öfke hissi anında kaş çatması, göz kamaşması, güçlü bir duruş sergileme, gürültülü konuşma, terleme, şiddet eğiliminde bulunma ve benzeri durumları sonucunda getirir.

Şaşırma

Şaşırma duygusu genellikle kısa sürelidir. Beklenmedik bir durumdan sonra kişinin fizyolojik olarak gösterdiği tepkilerdir.

Duygunun 3 Temel Boyutu

Duygunun temel boyutları üçe ayrılmaktadır. Bu boyutlar; bilişsel, fizyolojik ve davranışsaldır. Fizyolojik tepkiler; duygu değişimleri esnasında kişinin farkında olduğu ya da olmadığı çeşitli fiziksel davranışlardır.

Davranışsal tepkiler; kişinin duygu durumları sonucu davranışlarında meydana gelen değişimlerdir. Uyku bozuklukları, yeme bozuklukları, kişinin kendini yalnızlaştırması, içe kapanması ve benzeri gibi etkenler davranışsal tepkiler sonucu meydana gelmektedir.

Bilişsel tepkiler ise kişinin yaşadığı olaylar doğrultusunda fiziksel ve duygusal olarak verdiği tepkilerdir. Bilişsel tepkiler; şaşkınlık, dalgınlık, hafıza problemleri, kafa karışıklığı ve benzeri olarak görülmektedir.

İlginizi Çekebilir: Bilinçdışı Davranışlar Nelerdir? Nasıl Oluşur? Nasıl Anlaşılır?

Duygular İle İlgili Teoriler Nelerdir?

Duygu teorileri beş alt başlıktan oluşmaktadır. Duygu teorileri; fizyolojik, nörolojik ve bilişsel olarak ele alınan teorilerdir.

Fizyolojik duygu teorileri kişinin bedeni içindeki tepkilerdir. Fizyolojik duygu teorilerinin yanı sıra nörolojik duygu teorileri kişinin beynindeki duygusal aktivitelerin hareke geçmesi şeklinde tanımlanmaktadır. Son olarak bilişsel duygu teorileri; duyguların oluşmasında, düşüncelerin ve çeşitli zihinsel aktivitelerin meydana geldiğini tanımlayan duygu teorisi çeşididir.

Duygu teorileri/duygu kuramları aşağıdaki gibidir;

  • James Lange Duygu Kuramı
  • Cannon Bard Duygu Kuramı
  • Schachter Singer Duygu Kuramı
  • Bilişsel Değerleme Duygu Kuramı
  • Yüzsel Geribildirim Duygu Kuramı

James Lange Duygu Kuramı

James Lange Duygu Kuramı; fizyolojik bir duygu teorisidir. Bu duygu teorisinde duyguların olaylara karşı fizyolojik tepkileri sonucu ortaya çıkan tepkiler ele alınmaktadır.

Cannon Bard Duygu Kuramı

Cannon Bard’ın duygu kuramı; insanların duyguları gerçek olarak hissetmeden, duygular ile bağlantılı fizyolojik tepkileri tecrübe edindiklerini öne süren duygu teorsidir.

Schachter Singer Duygu Kuramı

İki faktörlü duygu teorisi olarak bilinen bu teori; fizyolojik uyarılmanın gerçekleştiği, uyarılma sonrası kişinin bu uyarılmayı duygu olarak deneyimlemesi ve sebebini tanımlaması gerektiğini öne süren duygu teorisidir.

Bilişsel Değerleme Duygu Kuramı

Bu duygu teroisine göre düşünce duygudan önce ortaya çıkmaktadır. Bilişsel Değerleme Duygu Kuramına göre olaylarönce bir uyaran içermektedir.

Yüzsel Geribildirim Duygu Kuramı

Yüzsel Geribildirim Duygu Kuramı; yüz ifadelerinin duyguları deneyimlemeye bağlı olduğunu gösteren duygu teorisidir. Bu duygu teorisinde duyguların doğrudan yüz kaslarındaki değişime bağlı olduğu düşünülmektedir.

Latissim ekibi olarak bu yazımızda sizlere duygu ve duygu teorileri ile ilgili bilgilerden bahsettik. Daha fazla içerik için bizi takip etmeye devam edin!

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.